In het kader van willekeurige blog-onderwerpen wil ik het vandaag hebben over paringsgedrag bij dieren. Een mooie binnenkomer lijkt me een zekere Californische hagedis—een zeer bijzonder beestje vanwege een merkwaardig spelletje steen-papier-schaar dat tussen de mannetjes gespeeld wordt.

Er zijn drie soorten mannetjes, te onderscheiden op basis van de kleur van hun keel. Persoonlijk voel ik een sterke verwantschap met de Macho's, gezegend met een aantrekkelijke, mannelijke oranje keel. Macho's hebben een groot territorium met daarin een volledige harem aan vrouwtjes. Living the good life. Helaas voor de Macho's zijn er ook Sneakers. De Sneakers danken hun naam niet aan hun rol in het productieproces van Nike, maar aan hun sneaky gedrag. Met hun gele keel en kleine postuur zijn de Sneakers namelijk moeilijk te onderscheiden van vrouwtjes en zodoende kunnen zij gemakkelijk in de territoria van de Macho's infiltreren. De Macho's moeten daarom machteloos toekijken hoe het grootste deel van hun harem kleine hagedisjes met gele keeltjes krijgt. Het gevolg is dat de hoeveelheid Sneakers explodeert, terwijl het leger Macho's wordt gedecimeerd.

Helaas voor de Sneakers zijn er ook Huismannen, met een blauwe keel. Huismannen zijn minder agressief dan Macho's en hebben een relatief klein territorium met daarin één enkel vrouwtje. Ten tijde van de Macho's hadden de Huismannen het moeilijk, omdat zij voortdurend van hun territorium werden verdreven. Maar nu er met name Sneakers rondlopen hebben de Huismannen de tijd van hun leven. De Sneakers kunnen namelijk moeilijk infiltreren in het kleine territorium van de Huismannen: Dat valt simpelweg te erg op. En zonder infiltratie kunnen de Sneakers zich niet voortplanten. Zij hebben immers geen eigen vrouwtjes. Het gevolg is dat de populatie Sneakers terugloopt en de hoeveelheid Huismannen explodeert.

Waarschijnlijk voel je hem al aankomen. Zodra de Huismannen de Sneakers hebben verdreven kunnen de Macho's weer terugkomen. De Macho's pikken namelijk schaamteloos de territoria en de vrouwtjes van de Huismannen in (het valt je misschien op dat de keuzevrijheid van de vrouw in deze samenleving beperkt is). Het gevolg is dat de Macho's terugkomen ten koste van de Huismannen. Nu zijn we weer waar we begonnen! En deze cyclus, waarin er achtereenvolgens meer Macho's, Sneakers en Huismannen zijn, herhaalt zich eindeloos. Of tot er een hotel op hun habitat wordt gebouwd, natuurlijk.

Sinervo, B., & Lively, C. M. (1996). The rock-paper-scissors game and the evolution of alternative male strategies. Nature, 380(6571), 240–243.
Maynard Smith, J. (1996). The games lizards play. Nature, 380(6571), 198–199.

Van links naar rechts: Macho's, Huismannen en Sneakers.

Inktvissen doen qua sneakiness trouwens niet onder voor de Sneakers. Inktvissen en andere koppotigen (en ja, ze heten echt zo omdat hun poten aan hun kop vastzitten) kunnen van kleur veranderen. Waarschijnlijk denk je bij kleurveranderingen eerder aan kameleons, maar inktvissen en octopussen zijn er eigenlijk veel beter in. Ze kunnen razendsnel elk stukje van hun lichaam een andere kleur geven zodat ze helemaal in de achtergrond opgaan (op het einde van het filmpje hieronder kan je dat heel mooi zien). Buiten voor camouflage gebruiken inktvissen hun lichaamskleur ook als een vorm van communicatie. Zo kunnen mannetjes letterlijk witheet van woede worden als er andere mannetjes achter hun vrouwtje aan zitten. Vrouwtjes vinden dit soort haantjesgedrag natuurlijk buitengewoon onaantrekkelijk, dus het is voor de mannetjes zaak om hun agressieve kant niet te tonen aan de vrouwtjes. En dit nemen ze heel letterlijk. De kant van hun lichaam die te zien is voor andere mannetjes maken ze wit, terwijl de kant die naar het vrouwtje gericht is een mooie kalme kleur bruin blijft. Welke kant van hun lichaam welke kleur heeft verandert voortdurend, afhankelijk van waar het vrouwtje zich bevindt. En ze trappen erin, hè, die vrouwtjes.

Een inktvis laat zich altijd van zijn goede kant zien.

David Gallo Shows Underwater Astonishments (TED2007).

Nou vooruit dan, een laatste. Met écht beestachtig paringsgedrag. Je kent waarschijnlijk wel het verhaal van de Zwarte Weduwe, een spin waarvan het vrouwtje de gewoonte heeft om het mannetje op te smikkelen na de sex. Persoonlijk vind ik het van enige klasse getuigen om in ieder geval te wachten tot na de paring. Dan heeft het mannetje nog een laatste prettige ervaring. Maar de mannelijke bidsprinkhaan is zelfs dat kleine plezier niet gegund. Al tijdens de daad begint het vrouwtje aan het hoofd van het mannetje. Het mannetje schijnt hier zelfs een betere minnaar van te worden, omdat hij niet meer geremd wordt door enige controle vanuit de bovenkamer (die om te beginnen al vrij beperkt is, stel ik me zo voor). Voor je het filmpje (hieronder) bekijkt wil ik je wel waarschuwen dat het beelden zijn die je niet meer kunt on-zien.

Het zijn geen kusjes die hier gegeven worden.

Een fragment uit de documentaire "Bizzare Breeding".